Vandaag hangt de vlag halfstok. Het is Dodenherdenking. Morgen vieren we onze vrijheid. Twee dagen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ik ben, net als veel anderen, geboren in vredestijd. De Tweede Wereldoorlog ken ik uit verhalen, uit boeken en geschiedenislessen. En daar ben ik dankbaar voor. Blij dat ik geen app op mijn telefoon hoef te hebben die me waarschuwt voor een raket die onderweg is naar mijn woonplaats. Dat ik niet hoef te weten waar de dichtstbijzijnde schuilkelder is.
4 en 5 mei
Juist daarom betekenen 4 en 5 mei veel voor mij. Het zijn dagen van stilstaan bij, van denken aan. Dagen waarop bezinning, herinnering en reflectie centraal staan. Zeker in een wereld waarin oorlog dichterbij is dan lange tijd het geval was, is het belangrijk om stil te staan bij wat vrijheid eigenlijk betekent.
De Tweede Wereldoorlog ligt ver achter ons. Het aantal mensen dat deze periode zelf heeft meegemaakt, wordt steeds kleiner. Dat roept bij sommigen de vraag op: waarom blijven we herdenken?
Voor mij is het antwoord duidelijk. Herdenken blijft belangrijk, omdat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Omdat mensen hun leven hebben gegeven voor de wereld waarin wij nu leven. Omdat er nog altijd mensen zijn die, ook vandaag, hun leven riskeren voor vrijheid en democratie.
Vrijheid is kwetsbaar. Het wordt nog elke dag bevochten, ergens in de wereld. Misschien voelt dat ver weg. Misschien is het niet ‘onze’ oorlog. Maar de vrijheid waarin wij leven, is daar wel direct mee verbonden.
Op 4 mei staan we stil bij de slachtoffers van oorlog en geweld. Niet alleen van de Tweede Wereldoorlog, maar ook van conflicten daarna. We doen dat in stilte. Twee waardevolle minuten lang.
Solidariteit
Het is een moment van collectieve reflectie. Maar het is ook een moment van solidariteit. Met mensen die vandaag de dag leven in oorlog, in angst, in ontmenselijking. Herdenken verbindt ons – met het verleden, maar ook met het heden.
Juist nu is het belangrijk dat we de oorlogsverhalen blijven vertellen en doorgeven van generatie op generatie. Want de ooggetuigen worden steeds schaarser. Initiatieven die hun verhalen vastleggen en delen, zijn onmisbaar om die herinneringen levend te houden. Persoonlijk te houden.
Vanavond, tijdens die twee minuten stilte, komt misschien een ongemakkelijke vraag naar boven: wat zou ik zelf hebben gedaan? Maar nog belangrijker is de vraag: wat kan ik nu doen? Want herdenken is niet alleen terugkijken. Het is ook een aansporing. Om alert te blijven. Om op te staan tegen onrecht.
En misschien maakt dat ook het vieren van morgen anders, als de vlag weer in top hangt. Bewuster. Intenser. En vieren we de vrijheid als iets waardevols, als iets om te koesteren. Samen.