Fototentoonstellingen hebben mijn belangstelling, ik ben dan ook blij met het Museum Hilversum dat zich toelegt op foto-exposities en (social)mediakunst. Momenteel met de prachtige expo ‘Vier de beeldmix, Nederlandse fotografen van vroeger en nu’.
Fotografie geeft het gevoel grip te hebben op de tijd – het is een poging om dingen niet zomaar voorbij te laten gaan. Het voelt alsof je de momenten kan vasthouden, omdat je kan terugzien hoe het was. Het is een tijdmachine die je herinnert aan de ogen van moeders, de pret van vaders, de glimlach van het kind. Opmerkelijk genoeg zijn de gekartelde zwart-wit foto’s van vroeger meestal de weerslag van blijde omstandigheden.
Pelt
Deze zomer is er een internationaal fotofestival ‘Lens op de Mens’ in het Belgische Pelt, net iets over de grens bij Eindhoven (nog tot 28 september te bezoeken -www.fotofestivalpelt.be). Een goede vriend stelt daar een fotoreportage over de laatste jaren van zijn vader tentoon.
De dag na de officiële opening rij ik richting het zuiden. Net over de grens beginnen de wegen te bonken en zijn de rolluiken neer. Wat is het toch een wonderlijke architectuur bij de zuiderburen. Bijna armoedige huizen wisselen moderne villa’s met een futuristische vormgeving af.
Video-installatie
In de expositieruimte heerst een serene rust. Ik heb de zaal voor mezelf om de foto’s – in verschillende formaten – in te drinken. In een video-installatie zijn op twee schermen zowel zijn moeder als zijn vader te zien. De twee aparte interviews zijn zo gemonteerd alsof z’n ouders met elkaar in gesprek zijn. Hoe ze elkaar hebben leren kennen, hoe ze over elkaar denken en elkaar missen. Ze zijn beiden overleden.
‘Kent u de maker?’ hoor ik plots iemand vragen.
Een vrouwelijke suppoost staat naast me. ‘Ja,’ zeg ik.
‘Bent u familie van Koen?’
‘Nee, hij is een goede vriend van me en ik heb de beide mensen op het scherm gekend.’
‘Dat is te zien,’ zegt ze, ‘u ging zo op in de beelden. Weet Koen dat u hier bent?’
‘Ja.’
‘Zal ik naar hem op zoek gaan?’
‘Nee, dank u, volgens mij is hij boven waar de workshops zijn. Ik ga zo wel naar hem toe.’
De suppoost verdwijnt achter een paneel in de zaal. Na wat gestommel is ze terug met een zwarte linnen tas. ‘Kijk eens aan, ik denk dat u hier wel in geïnteresseerd bent.’
Er zit een catalogus in van de tentoonstelling.
‘Dank u wel.’
Persoonlijke foto’s
Even later staat Koen achter me en we omhelzen elkaar. Samen bekijken we zijn foto’s. Ze zijn erg persoonlijk. Iedere keer als hij zijn vader bezocht in het verzorgingshuis maakte hij foto’s van hem. ‘Het is een zoektocht hoe mijn vader mijn moeder herinnerde – en hoe ik hém nu herinner.’
Twaalf jaar was Koens vader alleen en miste hij zijn vrouw. Met een steeds slechter wordend geheugen klampte hij zich vast aan de fotoboeken van hun vakanties (er is een wand met snapshots uit die boeken). Zijn vrouw plakte er niet alleen foto’s in maar ook andere aandenken. Ze schreef er lange teksten bij. Uren was Koens vader ermee bezig om de vele vakantieboeken door te bladeren en te lezen.
Kwetsbaar
Het zijn familieherinneringen van hun gezamenlijke levenspad. Op de foto’s zie ik een broze man, door het leven getekend die op een gevoelige manier door zijn zoon is vastgelegd. Het gemis is voelbaar. De tentoonstelling ontroerd me. Daarnaast is het ook bijzonder om via de vakantie ‘kiekjes’ een inkijkje in de jonge jaren van een vriend te krijgen. (www.koensuidgeest.com)
Daarna bekijken we samen het werk van collega-exposanten in het gebouw. Na de lunch laat ik hem alleen. Koen moet een lezing geven en er zijn andere vrienden en kennissen die ook zijn aandacht verdienen. Ik neem de mogelijkheid te baat om een wandeling te maken door het stadje want op diverse plaatsen zijn zowel binnen als buiten exposities. Kwetsbaarheid is het thema van de tentoonstelling en dat is vaak verrassend in beeld gebracht.
Met een volle tank goedkope benzine rij ik aan het einde van de middag terug naar het noorden. FOTOFESTIVAL PELT