Ik ben niet iemand van de barricaden. Je zult mij niet snel zien meelopen in een protestmars. Een petitie ondertekenen? Prima. Maar demonstreren of staken? Dat is nooit echt mijn stijl geweest. Misschien heeft dat iets te maken met mijn gereformeerde achtergrond. Of misschien zit het gewoon niet in mijn karakter. Terwijl het doel van een actie natuurlijk heel terecht kan zijn.
Studentenprotest
Tijdens mijn studententijd in de jaren tachtig zijn er in Kampen protesten voor meer inspraak en onderwijsvernieuwing. Colleges worden geboycot en actiecomités opgericht. De bezetting van het Maagdenhuis ligt al jaren achter ons, maar als theologiestudenten lijken we die revolutie alsnog een beetje in te halen. Ik kijk er vooral naar vanaf de zijlijn.
Dat is eigenlijk nooit veranderd. Ook tijdens Roze Zaterdag zul je mij niet snel uitbundig verkleed zien meelopen. Zelfs niet nu er elk jaar een PrideWalk door het Gooi trekt. Op zaterdagmiddag loopt de stoet door de winkelstraat. Vrienden van mij lopen mee, maar ik duik dan eerder even een winkel binnen.
En toch…
Viering en protest
De komende twee weken staat Amsterdam in het teken van WorldPride. Het thema is Unity: eenheid, liefde, verbondenheid en tolerantie (WorldPride Amsterdam 2026 | Pride Amsterdam). Er zijn kleurrijke optochten, kunstprojecten, ontmoetingen en gesprekken over vrijheid, gelijkwaardigheid en mensenrechten. Het is een feest, maar ook een moment van bezinning. Een herinnering aan de strijd tegen uitsluiting en discriminatie – en aan de strijd die nog altijd niet voorbij is.
Dat brengt me terug naar de Gay Games van 1998. In die weken voelt Amsterdam anders. Alsof homoseksualiteit niet de uitzondering was, maar heel even de norm. Alsof de stad ademt: je hoort erbij. Helaas beleef ik die periode met een gebroken hart; mijn relatie is net stukgelopen. Daardoor geniet ik minder van het evenement dan ik zou willen. Toch is de sfeer me altijd bijgebleven: warm, open en solidair. Ik hoop dat WorldPride diezelfde energie opnieuw laat voelen.
WorldPride is bovendien veel meer dan een evenement voor de queergemeenschap. Ook familieleden, vrienden, bondgenoten en nieuwsgierige voorbijgangers zijn welkom. Juist daarin schuilt de kracht: mensen die elkaar ontmoeten, verschillen niet wegpoetsen maar omarmen, en samen bouwen aan een samenleving waarin respect belangrijker is dan angst.
Gidsland
Nederland zag zichzelf jarenlang als gidsland op het gebied van homorechten. Maar die voorsprong is niet meer zo vanzelfsprekend. Steden als Berlijn en Barcelona hebben ons op sommige terreinen ingehaald. Dit jaar vieren we bovendien 25 jaar huwelijksgelijkheid. Misschien zijn we daardoor iets te comfortabel geworden. Alsof de strijd gestreden is.
Maar zo voelt het niet. Ik weet eerlijk gezegd niet of ik met een eventuele partner overal onbekommerd hand in hand over straat zou lopen. Dat zegt iets. Naar mijn gevoel is Nederland de afgelopen jaren minder tolerant geworden. Juist daarom blijft Pride meer dan een feest. Het is ook een protest. Een herinnering dat rechten die ooit zijn bevochten, ook weer onder druk kunnen komen te staan.
Over de grens
Wie over de grens kijkt, ziet hoe kwetsbaar die rechten zijn. In verschillende Afrikaanse landen zijn anti-homowetten de afgelopen jaren aangescherpt. In Ghana dreigen gevangenisstraffen voor mensen die openlijk lhbti’er zijn of zich als bondgenoot uitspreken. Er zijn zelfs voorstellen geweest die burgers verplichten om vermeende overtredingen te melden bij de autoriteiten.
En Ghana staat niet alleen. In meer dan dertig Afrikaanse landen is homoseksualiteit strafbaar. Wereldwijd zijn er nog altijd tientallen landen waar homoseksualiteit wordt gecriminaliseerd, en in sommige landen kan daar zelfs de doodstraf op staan.
Voorstanders van zulke wetten beroepen zich vaak op traditionele familiewaarden en culturele identiteit. Opvallend genoeg ontvangen sommige van deze bewegingen financiële en ideologische steun van conservatieve religieuze organisaties uit het Westen – ook uit Nederland.
Veilig jezelf kunnen zijn
Dat maakt voor mij duidelijk waarom WorldPride nodig is. Niet alleen om te vieren hoe ver we gekomen zijn, maar vooral om zichtbaar te blijven. Om solidair te zijn met mensen die nergens veilig zichzelf kunnen zijn. Om te laten zien dat verschillen geen bedreiging vormen, maar onderdeel zijn van een vrije samenleving.
Misschien ben ik nog steeds niet iemand die vanzelf op de barricaden klimt. Maar soms zijn er momenten waarop zelfs een toeschouwer beseft dat langs de kant blijven staan geen optie meer is.