We zitten nog midden in het zenuwslopend Olympisch Kwalificatie Toernooi (OKT). Welke schaatsers gaan naar de Winterspelen in Milaan? Zo’n olympisch toernooi maakt dit schaatsseizoen anders dan andere jaren. Iedere schaatser wil meedoen, maar moet in deze paar dagen pieken en zich van zijn of haar beste kant laten zien. Vormverlies, een offday, een val of griepje kan fataal zijn. De resultaten van deze reeks zijn bepalend of je naar de Spelen gaat.
Nederland mag als enige land met negen vrouwen en mannen naar Milaan. Al was het bij de mannen op het nippertje. De onderlinge concurrentie is groot in een schaatsland als Nederland. De kans om naast een ticket te grijpen is groot.
Startplekken
Voor die negen schaatsers per sekse zijn er zestien individuele startplekken en een achtervolgingsploeg te vullen. Daarvoor is een ingewikkelde matrix ontwikkeld door de KNSB. Een rekenmodel dat de prestaties van de schaatsers weegt op basis van de behaalde resultaten. De wereldbekerreeks van vorig seizoen, het WK van afgelopen voorjaar en de vier wereldbekers van het huidige seizoen tellen. De afstand met de meeste kans op een medaille staat hoog in de prestatiematrix. Bij de mannen is dat de massastart en bij de vrouwen de 500 meter (met Femke Kok als grootste kans).
Het kwalificatietoernooi is een harde strijd. Het levert verrassingen en vreugde op, maar ook teleurstelling en woede. En juist dat laatste moet de sporter in de hand zien te houden, want de internationale schaatsunie hanteert strengere normen en waarden rond de ijsbaan. Kjeld Nuis kan niet zomaar een plastic stoel in elkaar trappen op het middenveld. Dat zou hem een ticket kunnen kosten.
Onderdompelen in het schaatsen
Het is fijn om je deze dagen helemaal in het schaatsen onder te dompelen – en andere zaken even los te laten. De NOS trekt er gelukkig (nu nog wel) veel zendtijd voor uit. Een ononderbroken stroom van wedstrijden stroomt de huiskamer binnen en ik ga er graag voor zitten. Soms probeer ik het te reguleren en kijk ik via de terugkijkfunctie om zo bepaalde ‘oninteressante stukken’ door te kunnen spoelen.
De voor- en nabeschouwingen geven sfeer aan de wedstrijd. De commentatoren hanteren een spervuur aan termen als ‘fantastisch’, ‘fenomenaal’, ‘snoeihard’, ‘ongekend’ en ‘kijk toch eens naar die explosieve dijen’. En ik geef het eerlijk toe, ik laaf me aan de lijven van al die sportmannen. Het nauwsluitende schaatspak kan mij na een verhitte race niet ver genoeg opengeritst worden. ‘Go, De Boo’, ‘Yo, Wennemars, tot de navel!’
NK-afstanden
In het eerste weekend van november – NK-afstanden – gaan de ijsatleten voortvarend van start. Persoonlijke records worden aangescherpt en baanrecords sneuvelen. Nog nooit rijden de schaatsers zo hard aan het begin van het seizoen.
En er is een nieuw fenomeen op de ijsbaan. De aerodynamische helmen. Marcel Bosker is de grote voortrekker en eerlijk gezegd het legt hem geen windeieren. Je moet even aan die helmen wennen, het lijken net bijen en je mist een beetje de expressie van hun gezichten. Maar bij een sport waarin het gaat om honderdsten van seconden kan ik me voorstellen dat je alle middelen die toegestaan zijn, aangrijpt om tot de snelste tijd te komen.
Het is al jaren geleden in de windtunnel uitgetest, maar nu de schaatsunie geen belemmeringen meer oplegt, zijn er steeds meer schaatsers die er – na de Italianen vorig jaar – gebruik van maken. Maar ja de testsetting in de windtunnel kan bewijzen dat het winst oplevert (op de 1500 meter 1,3 seconden), op de ijsbaan en tijdens de echte race dat is nog wel andere koek. De sporter beweegt meer, gaat door bochten, zwiert van links naar rechts, laat het hoofd soms hangen, dan kan zo’n aerodynamisch hoofddeksel juist tegenwerken. Een helm is sneller totdat je je hoofd beweegt.
In dat beruchte weekend van de NK-afstanden is er geen enkele vrouw die met zo’n helm het ijs opstapt. IJdelheid, te lelijk, slecht voor het haar? Nee, juist vrouwen met lang haar hebben een natuurlijk voordeel – bootsen al het effect van de helm na – door de haren onder het kapje te stoppen, vullen ze de ruimte tussen achterhoofd en schouders, waardoor de luchtstroom vloeiender wordt.
Hé, zouden daarom bepalen mannen hun haar dit jaar hebben laten groeien? Bergsma en Verbij bijvoorbeeld. Een bijkomend voordeel van het dragen van een helm zou kunnen zijn dat je kan opsluiten in je eigen coconnetje en je daardoor misschien extra kunt concentreren en afsluiten van de ophitsende geluiden van de schaatsfans in een kolkend Thialf. Al gaat daarvan ook stimulatie uit om nog net een tikkeltje harder te gaan schaatsen.
Aanwijsplek
De schaatswereld staat bekend als conservatief, het duurde ook even voordat de atleten overtuigd waren van de voordelen van de klapschaats. En de vrouwen hebben daarin een voorhoede gevormd. Zij begonnen met het ‘klappen’ en toen de mannen zagen dat het goede resultaten opleverde, volgden ze.
Het Olympisch Kwalificatie Toernooi is spannend, elke dag wordt de matrix verder ingevuld. Al zijn de schaatsers die laag in de ranking staan nog steeds niet zeker van deelname, want er bestaat ook nog zoiets als een aanwijsplek voor de man of vrouw die getroffen is door een calamiteit: ziekte of eerdere blessure. Meteen op de eerste dag was het raak met een ongelukkige val van Jutta Leerdam, die nu moet hopen op een aanwijsplek.
Dat we medailles gaan winnen in Milaan ligt in de lijn van de verwachting, maar het niveau in het buitenland is hoger geworden. De lange afstanden zijn niet langer een vast gegeven voor eremetaal. Dat is nu onze zwakke schakel. Al is de jonge stayer Stijn van de Bunt een verrassende winnaar op zowel de 5 als 10 kilometer. Dat maakt het kijken naar dit toernooi zo spannend en ik zie nu al uit naar Milaan. #okt #schaatsen #osmilaan